'n Blik op wat binne-in lê
Bladsy 31Die grys bossie wat langs elke pad staan
Wilde-als groei van die Kaap tot in Limpopo en ruik so sterk dat jy dit met toe oë uitken. Hoe ons mense dit gestoom het, hoeveel blare op hoeveel water, en hoekom die deksel op die pot moet bly.
Bladsy 44Die onkruid met die reuk wat almal uittrek
Khakibos staan in elke erf en op elke wal, en almal spuit dit dood. Waarvoor die reuk tradisioneel gebruik is, en hoe die blare voorberei is.
Bladsy 167Die Kaapse bossie wat na Europa gevat is
Boegoe was in die 1700's oorsee so duur dat net die rykes dit kon bekostig. Die Khoi het dit lank voor dit gebruik. Die skerp reuk kom van 'n olie wat diosfenol bevat, en dít is waaraan jy die regte bossie uitken. Die tradisionele boegoebrandewyn soos dit op die plase aangemaak is, staan hier.
Bladsy 118Sny 'n aalwynblaar oop en kyk wat uitloop
Bitteraalwyn se geel sap en sy helder jel doen twee heeltemal verskillende dinge, en die meeste mense meng dit deurmekaar. Die geel sap net onder die skil bevat aloïene en is straf; die helder jel binne-in is iets anders heeltemal. Watter een aan 'n brandplek gaan, en watter een nooit.
Bladsy 96Die knol met die hakies wat in die Kalahari uitgegrawe is
Duiwelsklou se saad gryp aan 'n dier se bek vas — vandaar die naam. Dit is die knol ónder die grond wat gebruik is, en dit bevat 'n verbinding wat harpagosied genoem word. Saam met aalwyn en boegoe is dit een van net drie inheemse Suid-Afrikaanse plante op die amptelike internasionale lys van medisinale plante.
Bladsy 152Wat die San gekou het op lang jagtogte
Kougoed is vir eeue op 'n baie spesifieke manier gefermenteer voordat dit gebruik is. Die metode staan hier, en waarom die rou plant nie dieselfde ding is nie.
Bladsy 141Wat gebeur as jy imphepho aan die brand steek?
Die droë grys blomsierbossie word al eeue lank vir sy rook gebruik, nie vir 'n aftreksel nie. Hoe dit reg gebrand word en waarvoor dit tradisioneel in die huis gebruik is.
Bladsy 73Die vier klein bruin bottels in Ouma se kas
Elke ou huisapteek het min of meer dieselfde vier goed gehad. Wat in elkeen was, waarvoor dit gebruik is, en wat jy self kan aanmaak wanneer jy nie een in die hande kan kry nie.
Bladsy 188Die trekpleister wat elke ouma kon aanmaak
Warm melk en 'n snytjie witbrood was net die eerste een. Vier trekpleisters soos dit oorgegee is — en die een bestanddeel wat nooit op 'n oop wond mag kom nie.
Bladsy 126Die vet blaartjie op die duine
Suurvy groei op elke Kaapse duin en al langs die N2. Hoe die jel uit die blaar gedruk word en waarvoor dit aan die kus gebruik is.
Bladsy 104Die Karoo-bossie wat mense daagliks gekou het
Kankerbossie is bitter, en die mense wat dit gebruik het, het daaraan gewoond geraak. Waar dit voorkom, hoe die aftreksel gemaak is, en wat die literatuur vandag daaroor sê.
Bladsy 58Die tee wat almal in die kas het en almal verkeerd maak
Rooibos en heuningbos trek nie dieselfde nie. Die tydsberekening wat die verskil maak, plus drie boererate wat rooibos as basis gebruik.
Bladsy 175Moenie die paw paw se pitte uitgooi nie
Wat ouer gesinne met die swart pitjies gedoen het, en hoe dit voorberei is. Die meeste mense skraap dit in die vullisdrom.
Bladsy 82Sout, koeksoda en lou water
Drie goed wat reeds in jou kombuiskas staan. Die verhouding waarin dit gemeng is, en waarvoor dit in Suid-Afrikaanse huise gebruik word.
Bladsy 203Watter plante eerste opraak wanneer die apteek toe is
Wanneer paaie toe is of die dorp se apteek se rakke leeg staan, is daar 'n handjievol plante wat almal gelyk soek. Hulle is nie noodwendig dié waaraan jy dink nie.
Bladsy 211Die Kalahari-vetplant wat honger stilgemaak het
Ghaap is deur die San op lang togte gebruik wanneer daar nie kos of water was nie. Waar dit groei, hoe dit lyk, en hoe dit gebruik is.
Drie rate wat jy nou dadelik kan gebruik
Jy hoef nie die boek te koop om hierdie drie te hê nie. Hulle staan hier volledig, met die mates en al. As hulle vir jou werk, weet jy wat die res werd is.
Die antwoord op die vraag hierboDie brood-en-melk trekpleister
- Week 'n dik snytjie witbrood in warm melk tot dit heeltemal pap is.
- Druk die oortollige melk liggies uit sodat dit nie drup nie.
- Laat dit afkoel tot dit lekker warm voel teen die binnekant van jou pols — nie warmer nie.
- Plaas dit op die plek, bedek met 'n skoon lap, en los dit vir omtrent twintig minute.
Dít is waarvoor die warm melk oor die brood was. Ouma het dit 'n trekpleister genoem omdat die aanhoudende warmte en vog die vel sag hou.
Nooit op 'n oop wond nie. As daar rooi strepe wegtrek, koors bykom of die pyn erger word, is dit dokter toe — dan is dit nie meer iets vir 'n huisraat nie.
Gratis raatUiestroop vir 'n seer keel
- Sny 'n groot ui middeldeur.
- Hol die een helfte 'n bietjie uit en vul die holte met gewone suiker.
- Sit dit in 'n bakkie en laat staan omtrent twee uur. Die suiker smelt en trek 'n stroop uit die ui.
- Neem een teelepel op 'n slag, 'n paar keer deur die dag.
Uie bevat allisien, dieselfde swaelverbinding wat knoffel sy reuk en sy skerpte gee. Dit is ook waarom die stroop so ruik.
As jy heuning in plaas van suiker gebruik: nooit vir 'n baba onder een jaar nie. 'n Keel wat ná 'n paar dae nie beter is nie, of koors saam met sukkel om te sluk, hoort by 'n dokter.
Gratis raatWilde-als-stoom
- Gooi omtrent 'n liter water in 'n pot en bring dit tot kookpunt.
- Haal die pot van die plaat af voordat jy die blare byvoeg — 'n handvol vars wilde-als.
- Sit die deksel op en laat dit vyf minute trek. Die deksel is nie opsioneel nie: die vlugtige olies verdamp anders saam met die stoom weg.
- Sit die pot op 'n stewige oppervlak, handdoek oor jou kop, oë toe, en asem tien minute lank in. Hou jou gesig ver genoeg dat die stoom warm voel maar nie brand nie.
Wilde-als se olie bevat onder meer kamfer en 1,8-sineool. Dít is die skerp reuk wat jy dadelik herken as jy die bossie tussen jou vingers vryf.
Nooit 'n kind alleen oor 'n pot warm water nie. Nie tydens swangerskap nie. En moenie dit gebruik as jy asma het sonder om eers met jou dokter te praat nie.
